Soorten LED-buizen: eenzijdige of tweezijdige voeding
Voordat u uw installatie aanpast, moet u weten welk type LED-buis u gaat plaatsen, want dat bepaalt hoe u aansluit. Er bestaan namelijk twee soorten:
- Tweezijdig gevoede LED-buis: de fase wordt aan de ene kant van de buis aangesloten en de nul aan de andere kant, precies zoals bij een klassieke TL-buis. Bij dit type, ook bipolair genoemd, is de voeding over beide uiteinden verdeeld.
- Eenzijdig gevoede LED-buis: de fase en de nul moeten op de twee pinnen aan dezelfde kant van de buis worden aangesloten; de andere kant krijgt geen voeding. Dit type, ook monopolair genoemd, wordt vaak als veiliger beschouwd omdat maar één kant van de buis onder spanning staat. Let bij het plaatsen wel op de montagerichting.
Zorg dat u weet welk type LED-buis u hebt (vermeld op de buis of in de handleiding), zodat u het armatuur correct opnieuw bedraadt. Een eenzijdig gevoede buis heeft vaak een markering die aangeeft welke kant op het net moet worden aangesloten. Bij een vergissing (buis omgekeerd) gaat de LED-buis niet branden: u hoeft hem dan alleen om te draaien.
Vergelijkende tabel:
| Type LED-buis | Elektrische aansluiting | Montagerichting | Veiligheid | Opmerkingen |
|---|---|---|---|---|
| Tweezijdig gevoed | Fase aan de ene kant, nul aan de andere | Maakt niet uit | Minder veilig (2 kanten onder spanning) | Vergelijkbaar met de aansluiting van een klassieke TL-buis |
| Eenzijdig gevoed | Fase + nul aan hetzelfde uiteinde | Vaste richting | Veiliger (slechts 1 kant actief) | Controleer de actieve kant op de buis of in de handleiding |
Geval 1: een LED-buis in een nieuw armatuur installeren
Gebruikt u een nieuwe houder die voor LED-buizen ontworpen is, zoals onze armaturen voor T8 LED-buizen, dan is de installatie eenvoudiger. U hoeft de bedrading niet aan te passen, want deze armaturen hebben geen ballast: de LED-buis wordt rechtstreeks op 230 V aangesloten. Zo gaat u te werk:
- Montage van het armatuur: bevestig het nieuwe LED-armatuur op de gewenste plaats en sluit het aan op het elektriciteitsnet (fase en nul) volgens de instructies van de fabrikant en de geldende normen.
- Compatibiliteit van de buis: controleer vóór het plaatsen van de buis of het armatuur compatibel is met uw LED-buis. Kijk vooral welk type voeding het armatuur ondersteunt (sommige houders zijn bedraad voor eenzijdig gevoede buizen, andere voor tweezijdig gevoede). Gebruik een armatuur dat bij het formaat past: T8 LED-buis (G13-fitting) of T5 LED-buis (G5-fitting).
- De LED-buis plaatsen: plaats de LED-buis met de pinnen in lijn met de fittingen en draai hem ongeveer een kwartslag tot hij vastklikt. Respecteer de polariteit of de voedingsrichting die op de buis staat aangegeven.
Onder spanning zetten: schakel de stroom weer in en zet het licht aan. De LED-buis moet meteen branden. Controleer of de verbindingen stevig zijn en of er geen abnormaal flikkeren optreedt.
Geval 2: een TL-buis vervangen door een LED-buis in een bestaand armatuur
Dit schema toont hoe de draden die eerder met de ballast verbonden waren, worden omgeleid naar de fittingen van de LED-buis. Hieronder beschrijven we stap voor stap hoe u deze aanpassing veilig uitvoert.
Meestal kunt u uw oude TL-armatuur hergebruiken om er een LED-buis in te plaatsen, op voorwaarde dat u de interne bedrading aanpast. U moet de ballast (en de starter, als die er is) verwijderen, zodat de LED-buis rechtstreeks op het net wordt gevoed.
Volg deze stappen:
- Schakel de stroom uit. Schakel vóór elke ingreep de stroom uit met de hoofdschakelaar, om elk risico op elektrocutie te vermijden. Controleer met een spanningszoeker of het circuit van het armatuur niet meer onder spanning staat. Het naleven van de veiligheidsnormen (bijvoorbeeld de Franse norm NF C 15-100) is essentieel.
- Verwijder de oude TL-buis. Haal de versleten TL-buis eruit door hem een kwartslag te draaien, tot de pinnen in lijn staan met de inkepingen van de fittingen, en trek hem dan voorzichtig los. Breng hem naar het containerpark of de milieustraat (TL-buizen bevatten kwik).
- Verwijder de starter (als die er is). Is er een starter (klein, uitneembaar cilindertje), draai hem dan los en haal hem eruit. Bij een LED-buis is hij niet nodig en moet hij uit het circuit worden verwijderd.
Opmerking: omdat LED-buizen geen starter nodig hebben om te branden, laat u de starterhouder gewoon leeg. - Overbrug de ballast en pas de bedrading aan. Het is de bedoeling om de ballast te omzeilen, zodat de LED-buis rechtstreeks door de fase en de nul van het net wordt gevoed. Ga als volgt te werk:
- Koppel de ballast los: zoek de ballast (rechthoekig kastje) en maak de ingaande en uitgaande draden los die erop zijn aangesloten. U kunt hem ook verwijderen als hij goed bereikbaar is.
- Sluit de draden rechtstreeks aan: verbind de voedingsdraden rechtstreeks met de fittingen van de LED-buis en omzeil zo de ballast.
- Tweezijdig gevoede LED-buis: verbind de fase met de twee pinnen aan het ene uiteinde en de nul met de twee pinnen aan het andere uiteinde.
- Eenzijdig gevoede LED-buis: verbind de fase en de nul met de twee pinnen van dezelfde fitting (meestal gemarkeerd) en laat de andere kant onaangesloten. Gebruik geschikte klemmen of kroonsteentjes.
- Isoleer de verbindingen: isoleer na het aansluiten alle verbindingen zorgvuldig (kroonsteentjes, isolatietape, krimpkous) om elk contact of elke kortsluiting te voorkomen.
- Optie: u kunt de ballast fysiek verwijderen of losgekoppeld laten zitten. Het belangrijkste is dat hij buiten het circuit staat en dat er geen draad blootligt.
- Plaats de LED-buis in het armatuur. Plaats de nieuwe LED-buis in de houders (fittingen) zoals bij een TL-buis. Breng de pinnen in lijn met de inkepingen en draai tot de buis vastklikt. Bij een eenzijdig gevoede buis controleert u of de voedingskant van de buis overeenkomt met de actieve aansluitingen van het armatuur (raadpleeg de markering op de buis, als die er is).
- Schakel de stroom weer in en test. Zet de stroom weer aan in de meterkast en schakel het licht in. De LED-buis moet meteen branden. Zo niet, schakel de stroom dan opnieuw uit en controleer uw aansluitingen: vergeten verbinding, slecht geïsoleerde draad of omgekeerde richting bij een eenzijdig gevoed model. Corrigeer indien nodig en probeer opnieuw.
Overzichtstabel, installatiestappen per type armatuur:
| Stap | Nieuw LED-armatuur (zonder ballast) | Oud TL-armatuur (met ballast) |
|---|---|---|
| 1. Stroom uitschakelen | Ja | Ja |
| 2. Armatuur monteren of openen | Bevestiging aan muur of plafond | Armatuur openen om bij de bedrading te kunnen |
| 3. Bedrading controleren | Voorbedraad voor LED-buis | Aanpassing nodig: ballast overbruggen |
| 4. Ballast verwijderen | Niet van toepassing | Ballast loskoppelen of verwijderen |
| 5. Starter verwijderen | Geen starter aanwezig | Indien aanwezig, verwijderen |
| 6. Draden opnieuw aansluiten | Al klaar voor gebruik | Rechtstreekse aansluiting op de fittingen volgens de buis |
| 7. LED-buis plaatsen | Klassiek plaatsen | Klassiek plaatsen, indien nodig de richting respecteren |
| 8. Stroom inschakelen en testen | Brandt meteen | Correcte aansluiting controleren |
Aanvullende tips & veiligheid
Controleer vóór het aanpassen of installeren van uw LED-buizen de compatibiliteit en volg de aanbevelingen van de fabrikanten.
- Controleer de compatibiliteit van buis en houder: zorg dat het formaat van de LED-buis overeenkomt met uw installatie. LED-buizen bestaan in dezelfde standaardlengtes als TL-buizen (bijv. LED-buizen 60 cm, LED-buizen 120 cm, LED-buizen 150 cm) en met dezelfde fittingen (G13 voor T8, G5 voor T5). Kies een vervangende buis met dezelfde lengte en diameter als de oude.
- Bewaar de handleidingen van de fabrikant: voor een conforme aansluiting raadpleegt u de schema's en instructies van de fabrikant van uw LED-buis (montagerichting, bedrading enz.). De aanwijzingen van de fabrikant gaan voor op de algemene regels.
Veiligheid voorop
Voelt u zich niet zeker bij elektrisch werk, schakel dan een professionele elektricien in. Werk altijd spanningsloos en controleer of er geen stroom meer is voordat u begint. Draag indien nodig beschermende uitrusting en werk methodisch, voor krachtige en zorgeloze LED-verlichting ter vervanging van uw oude TL-buizen.
